BEZSKUTECZNOŚĆ EGZEKUCJI TO NIE TYLKO POSTANOWIENIE KOMORNIKA / 2015-12-19

Marcin Wolski
Aplikant adwokacki
 
Okazuje się, że wierzytelność przysługująca od spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest nie do wyegzekwowania? W myśl art. 299 § 1 kodeksu spółek handlowych to jeszcze nie koniec. Postanowienie komornika o bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest jedynym środkiem do celu.
 
Jednolite stanowisko Sądu Najwyższego i sądów powszechnych (m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego w sprawie V CKN 416/01, Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VI ACa 584/13, Sądu Apelacyjnego w Białymstoku I ACa 27/15) pozwala na oparcie roszczenia o zapłatę przeciwko członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na każdym dowodzie, z którego wynika, że spółka nie ma majątku. Katalog „nietypowych” dowodów otwiera negatywny rezultat zobowiązania spółki do wyjawienia majątku w trybie art. 913 kodeksu postępowania cywilnego. Wykazany w tym trybie brak majątku spółki (lub majątek o udokumentowanej wyceną wartości niepozwalającej na przyjęcie, że należność wierzyciela znajdzie w drodze egzekucji pełne zaspokojenie) stanowi o bezskuteczności egzekucji będącej przesłanką solidarnej odpowiedzialności członków zarządu, o której mowa w art. 299 § 1 kodeksu spółek handlowych. Dowodem bezskuteczności egzekucji określonej w tym przepisie jest także postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzeniu postępowania upadłościowego z tego powodu, że majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.
 
Uzyskanie powyższych dowodów może okazać się zbędne, jeśli bilans i księgi handlowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wyraźnie dowodzą, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie wierzyciela. Ten dowód jest aprobowany w doktrynie jako wyczerpujący przesłanki bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 299 § 1 kodeksu spółek handlowych. Wykazanie przez wierzyciela tych przesłanek za pomocą dowodzenia, że nie uzyska zaspokojenia w egzekucji z powodu bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez innych wierzycieli tej samej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest odosobnionym poglądem. W myśl tej koncepcji odpowiedzialność członków zarządu wynikająca z art. 299 § 1 kodeksu spółek handlowych zaktualizuje się pomimo niewszczęcia przez tego wierzyciela egzekucji przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.
 
Wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z rejestru przedsiębiorców, które zdaje się niweczyć szanse na odzyskanie należności, może być podstawą dowodzenia, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, jeśli za pomocą odpisu pełnego z tego rejestru wierzyciel wykaże, że spółka utraciła byt prawny i nie funkcjonuje w obrocie. To dowód bezskuteczności o szczególnym znaczeniu dla wypadków wykreślenia spółek z rejestru przed uzyskaniem przez wierzyciela tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce (tak za wyrokiem Sądu Najwyższego w sprawie II CSK 300/06).